Barış Suyu

KKTC ile ilgili bir tasarı vardı  zaman zaman gündeme geliyor ama bir türlü gerçekleşemiyen bir yılan hikayesine dönüşmüş bir tasarıydı. Küresel ısınmanın artık hayatın gerçeği ve eğer önlem alınamaz ise  kıyametin yakın zamanda kopacağını söyliyen izlemsel araştırmacılar bile var.

Isınmanın getireceği en büyük sıkıntılardan birinin de su olacağını düşünürsek, adamızda yıllardır “küresel ısınma diye bir olgudan” söz edilmediği zamanlarda bile su sıkıntısı çektiğimizi KKTC de yaşayan herkes bilir. Kıbrıs Barş Suyu adı ile de anılan bu düşüncenin artık acil bir tasarı olduğu bir gerçek. 1995 yılından beridir bu tasarı hayata geçirilmeye çalışılıyor. İhaleye çıkıldı denildi, ihale verildi tamalandı denildi fakat  12 yıldır gerçekleşemiyor. Eğer o günlerde ihale işlemleri gerçekleşebilseydi bugün tasarı tamamlanmış olacaktı. Bu tasarının gerçekleşmesini istemiyenlerin başında yine komşumuz Rum  kesimi bulunuyor. Bu tasarının gerçekleşmesiyle ilerde çekilecek su sıkıntısından dolayı belkide bizden su satın alma zorunda kalacaklarından dolayı Türkten mal almıyan ve almak istemiyen bir zihniyetin ve bu tasarı gerçekleştikten sonra burada kalmıyacağını adadan arap ülkelerine ve İsarile boru hattının devam edeceğini ve KKTC üzerinden bu suyun pazarlanacağını düşünürsek Rumların elbette bu tasarının gerçekleşmesini istememektedirler. Gelecekte Petrol kadar önemli olan suyun bulunduğumuz çağdan ve koşullardan dolayı ne kadar değerli olacağı ap açık ortadadır. Bu tasarı nihayet sona yaklaşıyor haberi geçen ay duyrulmuş bulunuyor umarız ki bu tasarının hayata girişini artık görürüz. Tasarının son durumu ise söyle:

“Barış Suyu Projesi” olarak adlandırılan ve Alsim Alarko’nun yüklenicisi olduğu tasarı ile Anamur ve Karaçam burnu arasında Akdeniz’in 250 metre derinliğe döşenecek borularla Dragon Çayı’nın suyu Kuzey Kıbrıs’a getirilecek.

Turizm Yatırımcıları Derneği’nin (TYD) Kıbrıs gezisinde gazetecilere açıklamalarda bulunan TYD Başkanı ve Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Ticaret AŞ Yönetim Kurulu Başkan Vekili Oktay Varlıer, tasarının yapımına 2008 yılında başlanacağını ve 2012 yılında KKTC’ye su verilmeye başlanacağını söyledi. Varlıer, yılda 75 milyon metreküp su taşımması beklenen tasarının mühendislik aşamalarının bittiğini, maliyetinin 300 milyon dolar olacağını söyledi.

Tasarının sahibinin DSİ olduğunu kaydeden Varlıer, Alarko’nun tasarıda üstlenici olarak görev aldığını, konsorsiyumda ABD, Danimarka ve Norveçli şirketlerinin bulunduğunu söyledi. Bu tasarının dünyada ilk defa Kıbrıs’ta uygulanacağını kaydeden Varlıer, “İleride Göksu Nehri’nden İsrail’e su taşınmasına yönelik tasarıya da başlayabiliriz. .Aynı yöntemle Yunan adalarına, dahi “su” verilebilir. Önümüzdeki dönemde suyun Rumlar’a satışı düşünülebilir” diye konuştu.

Tasarı kapsamında Danimarka Hidrolik Enstitüsü ile denemeler yapıldığını kaydeden Varlıer, bu denemeler ile deniz hareketlerinin ve dalgaların ölçümlendiğini anlattı. Bir İtalyan gemisinin yerbilimi araştırmaları yapmak üzere 6 ay süre ile Kıbrıs – Anamur arasında çalıştığını söyleyen Varlıer, Rum Kesimi’nin İtalyan gemisinin Kıbrıs sularında çalışmasına karşı çıktığını, sorunun çözümü için İtalyan Dışişleri Bakanlığı’nın devreye girdiğini belirtti.

Denizin 250 Metre Altına Boru Döşenecek

Yüzyılın tasarısı olarak adlandırılan Kıbrıs Barış Suyu Projesi ile ilgili Bakanlar Kurulu kararının 1998 yılında çıktığını hatırlatan Varlıer, 3 başbakan, 3 bakan ve 2 cumhurbaşkanına konunun anlatılmasına rağmen tasarının hayata geçirilemediğini söyledi. Varlıer, 2005 yılında tasarıda adım atılarak DSİ Genel Müdürlüğü ile anlaşma imzalandığını anlattı.

Türkiye ile Kıbrıs arasında suyun derinliğinin 1.650 metre olduğunur 1.60 çapında her biri 450 metre olan polietilen boruların denizin 250 metre altına döşeneceğini ifade eden Varlıer, deniz altında kullanılacak boruların Anamur’daki SEKA Fabrikası’nda üretileceğini kaydetti.

Tasarı kapsamında Anamur’da baraj kurulacağını belirten Varlıer, “Büğetten(barajdan) denize kadar olan yere 27 kilometre boru döşenecek. Burada bir denge tankı olacak. Daha sonra su, askıda borularla deniz altından Kıbrıs Güzelyurt’a gelecek. Güzelyurt’un 3 kilometre ilerisindeki Geçitköy’e büğet yapılacak. Oradan Kıbrıs’a dağıtılacak” dedi. Kıbrıs’ta yıllık su ihtiyacının 120 milyon metreküp olduğunu, Ancak 30 milyon metreküplük sağlıklı su üretildiğini belirten Varlıer, halen KKTC’de arıtılarak üretilen suyun metrekübünün 67 cent olduğunu ve bu tasarı ile üretilecek suyun metreküpünün 35-40 cente ineceğini ifade etti.

Teknik Bilgi

İki ülke arasındaki en kısa noktalar olan Anamur ile Koruçam Burunları arasında yer alması düşünülen boru hattıyla Kıbrıs’a yıllık 75 milyon m³ (2.38 m³/sn debiyle) su sağlanacak. Sistem, Türkiye tarafında Alaköprü’de inşa edilecek ve Dragon Çayı’ndan aldığı suyu barındırarak karadan ve askı halindeki boru hattı ile denizaltı yoluyla Kuzey Kıbrıs’a iletecek.

Boru hattı yaklaşık 78 km uzunluğunda ve su altında -250 metre derinlikte askı halde yüzer olacak. Hattın deniz kısmında 1600 mm çaplı HDPE kullanılacak. Askıdaki boru iki kıyı arasında yaklaşık 400-500 m aralıklarla, halatlar kullanılarak deniz tabanına bağlanacak.

Proje’ nin yüklenicisi Alsim ALARKO – FG MANAGEMENT SERVICES titiz bir değerlendirme sürecinden sonra bu tasarıda görev alacak uzman mühendislik gruplarını belirledi. Her biri konusunda dünya devi sayılan uluslararası müşavir firmalardan oluşan bir ekip kuran Alsim-ALARKO, tasarının tüm mühendislik hizmetlerini gerçekleştirecek ve daha sonra da inşaat çalışmalarını yürütecek.

ARTI Proje olarak dünyada ilk olacak bu deniz mühendisliği uygulamasında birçok önemli görev üstleniyoruz. Boru hattının deniz kısmı ile ilgili hidrografik tasarım parametreleri ARTI Proje ve Danimarka Su ve Çevre Enstitüsü (DHI) tarafından belirlenecek.

AKILLI BORU (Smartpipe) Sistemi adını verdiğimiz, boru hattı hareketlerinin gözlenmesi, kaçak ve sızıntıların tespiti ve Denizaltı Uyarı Sistemi bileşenlerinden oluşan Boru İzleme Sistemi’nin tasarımı da ARTI Proje liderliğinde İngiliz Neptune Oceanographics, Aquatec Group Ltd. ve Trevor Jee Associates firmaları tarafından yürütülüyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir