Yolunuz bir gün Girne’nin Zeytinlik Köyüne düşerse Garip Dede Şehidası’nı ziyaret etmenizi tavsiye ederiz. Etrafı demir parmaklıklarla çevrelenmiş bu mezar “Hayat Ağacı” diye isimlendirilen bir ağacın altında bulunuyor. Günümüzde hakkında iki farklı rivayet anlatılan Garip Dede Şehidası, eski ve terkedilmiş bir yağ değirmenine ait su kuyusunun yanında yer alıyor.

Garip Dede Şehidası ile ilgili anlatılan rivayetlere göre:
Templos’a Venediklilerden sonra gelen aşiretin başında “Dede” olarak anılan ak sakallı bir ‘Derviş’ varmış. Aşiret üyeleri, köyde içecek temiz su olmadığı gerekçesiyle köye yerleşmek istememişler. Fakat yaşlı adam, köy meydanına yakın yerdeki hayat ağacını göstererek: “Bu ağacın kökleri ta suya kadar iner. Buraya bir su kuyusu kazın” emrini vermiş. Oraya kuyu kazılınca çok güzel bir su bulunmuş. Böylece aşiret köye yerleşmiş. Derviş ölünce onu kuyunun yanına gömmüşler.

Bu rivayeti tamamlayan ikinci rivayete göre, köylülerin ‘Şehida’ adını verdikleri hayat ağacı, mezar ve kuyu üçlüsü zamanla unutulup önemini yitirmiş. Kuraklık yüzünden bitişiğindeki yağ değirmeni kapanınca burasını Galliga (Nalbant) Mustafa Efendi kahvehane olarak çalıştırmaya başlamış. Mustafa Efendi her sabah ezandan önce uyanır, değirmenin dibindeki kuyudan çektiği suyla abdest alır ve namazını kıldıktan sonra ocağı yakarmış. Bir sabah dükkanını açtıktan sonra masaların birisinde yaşlı, ak sakallı ve dinç yapılı bir dedenin oturmakta olduğunu görmüş. Yanına gidince yaşlı adam ondan iyi pişmiş sade bir kahve istemiş. Kahve çekmecesini açınca kahvesinin bitmiş olduğunu görmüş. Ancak yaşlı dedenin önerisi üzerine dibek içinde kalan bir pişirimlik kahveyi kullanarak ona bir kahve pişirmiş. Yaşlı adam kahveyi içtikten sonra kuşağından bir kuruş çıkarıp ona vermiş. Ancak bu parayı bozduramadığından yaşlı adama içtiği kahvenin kendi ikramı olduğunu söylemiş. Ancak yaşlı adam ısrar etmiş ve sonunda da “Bu parayı çekmecene koy ve hiç çıkarma, bozdurma. Gönülden verilen bir şeyin bedelini Allah keser. Dediğimi unutma” demiş ve gözden kaybolmuş. O günden sonra çekmecesinden hiç eksik etmediği bu kuruş uğurlu gelmiş olacak ki, kısa zamanda mali bakımdan toparlanarak çoluk çocuğuyla rahat geçinmeye başlamış. Ancak bir gün eski bir alacaklısı gelince, borcunu kapatabilmek için kuruşu ona vermek zorunda kalmış. O günden sonra işleri yine hep ters gitmiş; iki yakası bir araya gelmemiş.

Bir gün kahvehanesini açarken su kuyusu başında o yaşlı dedenin oturduğunu ve kendisine dalgın dalgın baktığını görmüş. Yanına gitmeye kalkınca birden bire ortadan kaybolmuş. Bu olay üç kez tekrarlanmış. En sonunda Derviş veya Hızır olduğuna inandığı bu ihtiyarı gücendirdiğini anlamış. Bunun üzerine kahvehanesinin alet edevatını satarak kuyu dibindeki mezarı yaptırmış. Mezarın üzerine bir taş dikip üzerine de sarık benzeri yeşil renkte bir çaput sarmış. Zaten çocuklarını da okutmuş ve evlendirmiş olduğundan geriye kalan günlerini namaz kılıp dua ederek geçirmiş. Bir başka rivayete göre, Mustafa Efendi o günden sonra kahvehanesini açmadan orada abdest almaya ve ellerini açıp yatıra dua etmeye başlamış.

Kaynak:Tourism Dergisi, SAYI: 36 AĞUSTOS 2007

Lutfile nutk-ı sedayı dinle.

Doğruluk babında hakoldu cihan

Evvela Ademle Havva’yı dinle

Cennet içindeyken Ademle Havva

Onları da İblis eyledi ihva

Yedirdi buğdayı, işletti hata

Sebep oldu cihane bicayı dinle

Uzatma çok lâfı, kes abidin abasın

Müptelâ budur gönlüm davasın

Akıl bir mizandır, fikir terazi

Hayırla şerri tart, davayı dinle

Süküt-ı aşk olma, gel gir ikrare

Ahval-i esmadan dinle destanı

Aksi nefs ile felek kerrare

Felek gör neyledi, dehri, zamanı

İnsan mecus oldu, yer ahır zaman

Her bir beşaretler oldu nümayan

Zuhur etmeyince sahin-i zaman

Kimseler düzemez, ahır zamanı

Alemi aldattı, nefs-i emmare

Düşürdü lâcerem hayrı efkâre

Gizli işlerimiz oldu aşıkâre

Terk-i namısı yok, hakkı peyamı.

Mevlâm afatdan saklasın dehri

Çü şiddi bilalı rizmanın bahri

Oldu ahkâmımız, her yerde cebri

Zira gayib ettik, yolu erkânı.

Bir ukubettir düştü, bütün cihane

Buna meydan okur, cin fikri eyyame (?)

Hepsi, hikmettir, kimi bulur behane

Ağlamalı, bundan sonra doğane.

Ger, nasihat eylesen, dinlemez zahir

Er isen sen nefsini hayır

Ola akıbetin encamı hayır

Rahmete vasıl ol, kıl ihya canın.

Kalmadı lezzeti tadı dünyanın

Fitnesi çoğaldı, badi dünyanın

Müzmine zindandır, zati bu dünya

Ahiret bakidir, fani bu dünya

Küçük büyük düştü, dünya işine

Alem de meyletti şeytan işine

Bazı sofularımız var, haram dişine

Değmeyince, lezzet bulmaz bilhamı

Tamah artı, alem oldu madrabaz

Kimisi hillebaz, kimisi gammaz

Arsız ile ursuz, ille utanmaz

Hisaba gelmez, din kalpazanı

Fitne-yi fücur, memba-ı fesad

Zamanın hikmünden almışlar ruhsat

Ferrahna yüzünü ettiler küşad

Beddi amil maliyanı, kesri küstanı

Bed bereket kalktı fani dünyadan

Kimde zerre kaldı, edep hayadan

Terbiye davası, uçtu kaladan

Ne sürüsü kaldı, ne de çubanı

Ayine-i devran geçer bu mihnet

Mala mülke sen eyle hizmet

Şefaat şahıdır habib-i Ahmet

On sekiz bin alemlerin sultanı

Geçer fani gençlik, olursun bürhan

Ettiğine olursun bin kez peşiman

Ecel pençesine geçince hem can

Göz açıp yumuncak, vermez amanı

Ecel canı ayırırken özünden

Devirir perdeyi iki gözünden

O vakit görürsün batıl yüzünden

Dar-ı bekayı eder, sana vatanı

Şeytan sevdiğin surette gelir sana

Bir su vereyim de, iç kana kana

Eğer sözüm dinler, kulak verirsen bana

Firdevs kulptur deyü, söyler yalanı

Ben senden evvel geldim dünyaya

Çok şükür olsun, gani, Mevlâya

Özümden koptum da cennet-i alaya

Girip seyreyledim, huri ummanı

O vakit çalınır gudum-u gudret

Duyunca sadayı kaçar o lânet

Hem iki sual meleği gelir nihayet

Sorar sualini, emr-i Rabbani

Emr-i Bâri tamam olunca nefes

Uçar can bülbülü, kalır boş kafes

Defnine tedarik olur herkes

Ararlar imam ile, bir de yuyanı

Mevtin yıkanıp tamam oldukta

Gülsuyu ile pamuk, iki koltukta

Sana bir gömlek dikerler taa topukta

Çekerler altına taht-ı revanı

Çıkarırlar seni evden dışarı

Cenaze taşında kılarsın kararı

Namazın kılınır, riza-yı Bâri

Sana bir fatihadır halkın insanı

Alırlar seni cenaze taşından evvela

Götürürler seni, o gelmez yola

Artık gayırıcın bir Mevlân ola

Haşre dek beklersin kabristanı.

Seni kabre yüzükoyun ederler

Üstüne hak ile kerpiç dizerler

Uzandı bu levhanı ceservelet

Kimseler bulamaz ecele dermanı.

Kabrin tamam olur, iki nişan dikilir

Cemaat üç kadem geri çekilir

İmamın kim ise ileri gelir

Oturur, bir aşir okur Kur’anı.

Cemaat, defnini hatmeder gider

Bakalım sana hak mı itmiş gader

Bu halleri düşün aman birader

Sağlığında sahiplik idme isyanı.

Girmiş isen, elli altmış yaşına

Hep orada gelecek, bu işler başına

Gül gibi amelin çıkar karşısına

Hayır işlediysan olursun, cennet divan

Cümlemizi islah eylesin Allah

Hep başa gelecek bu işler billah

Cüz cüze gidersen Euzubillah

Yakadan yapışır, tutar zebani

Ali, gözü dünya için gülmeden

Ağlar özü, ahiret için ölmeden

Doğru sözden da dönmesen söylemeden

Doğruya yazıldı Leylardi gani

Ey Şüküfi, ssöyle dinin ne ise

Kimisi İsa dedi, kimisi Musa

Kitabım Kur’an’dır, nedim baseka

Şeriat rahında hak eyledim ben bucanı

Aman aman yakına,

Yakına gel yakına

Uzaktan sevda olmaz

Gelmeyince yakına

Elinde kırmızı var

Aman aman

Ya boyadır, ya kına

Eğer sevdan varise

Kaçma kınalı keklik

Aman aman

Sevdanı göster bana

Yakına gel, yakına!

Oğuz M.Yorgancıoğlu ”Kıbrıs Türk Folkloru” (2000) Kitabı

Nehir olup akayım
Ateş olup yakayım
Çık kapuya sevgilim

Doya doya bakayım
Aman aman
Doya doya bakayım…

Yemenim turladır
Sevdiğim buralıdır
Geçme kapının önünden
Yüreğim yaralıdır.
Aman aman
Yüreğim yaralıdır…

Oğuz M.Yorgancıoğlu ”Kıbrıs Türk Folkloru” (2000) Kitabı 

Yüzüğümün daşı elmaz
Aman aman
Beyaz güllerim solmaz
Beyaz güllerim solmaz
Doğdorlar çift çift gelse
Aman aman
Derdime çare bulmaz!
Derdime çare bulmaz!

Oğuz M.Yorgancıoğlu ”Kıbrıs Türk Folkloru” (2000) Kitabı 

Varayım gideyim
Aman aman
Dağlar başına
Değirmen gurayım
Aman aman
Çeşme başına
Çeşme başına
Yarim girmiş aman aman
Onbeş yaşına
Sevda nedir bilmezdim
Aman aman
O getirdi başıma
Beni gınayanlar
Aman aman
Sevda gelsin başına
Aman aman
Sevda gelsin başına!

Oğuz M.Yorgancıoğlu ”Kıbrıs Türk Folkloru” (2000) Kitabı

Gonma bülbül gonma çeşme başına
Şu gençlikde neler geldi garib başıma

Hanaylar yapdırdım yüceden yüce
İçinde yatmadım üç gün üç gece
Gurbannar keseyim döndüğün gece

Gonma bülbül gonma çeşme başına
Şu gençlikde neler geldi garib başıma

Oğuz M.Yorgancıoğlu ”Kıbrıs Türk Folkloru” (2000) Kitabı

Vapurum üç borulu
Yola çıkma yorulun
Eğer hasda olursan aman aman.
Doktorun ben olurum

Gemici başı mısın
Cevahir daşı mısın
Sana bir mendil versem aman aman,
Goynunda daşır mısın.

Gemideyim gemide
Ayağım yemenide
Ben şimdi evlenemem aman aman,
Asgerlik var geride
Asgere alma beni aman aman,
Sevdiğim var geride

Oğuz M.Yorgancıoğlu ”Kıbrıs Türk Folkloru” (2000) Kitabı 

Oğuz M.Yorgancıoğlu ”Kıbrıs Türk Folkloru” (2000) Kitabı