Kıbrıs’a Bakış

‘Çocuk Oyunları’ kategorisi içerikleri

Topaç adı verilen armut biçimli ve ucunda sivri bir çivi bulunan oyuncakla oynanan yaygın bir oyundur. Gaytan adı verilen bir ip alınır. Ucu çiviye takıldıktan sonra topacın üzerine dolanır. İpin bir ucu da onu döndürecek kişinin işaret parmağına sarılır. Ani bir çekişle topaç kaytandan kurtulur ve yere düşüp dönmeye başlar. En çok kimin topacı dönerse o usda kabul edilir. Bu oyunda ikinci hüner yerde dönen bir topaca topaç atmak, döneni durdurmak ve ikinci topacın dönmeye devamını sağlamaktır. Buna “nannak atmak” denir.

Oğuz M. Yorgancıoğlu ”Kıbrıs Türk Folkloru” (2000) Kitabı

Hem kız hem erkeklerin oynadığı bir oyundur. Bu oyunda iki kişi karşılıklı gelip durur. Biri elini, el içi yere bakacak şekilde uzatır .Öbürü elinin tersini çimdikler şekilde tutar. İkinci şahıs en alttaki eli sıkıca çimdikler Birinci şahıs:

-Pire ısırdı, çık yokarı, der. En aldaki el en üste çıkar. O da orayı çimdikler. Eller çimdiklendikçe eli çimdiklenen;

-Pire ısırdı, çık yokarı der ve eller yer değiştirir. Oyun bu şekilde usanana kadar devam eder.

Oğuz M. Yorgancıoğlu ”Kıbrıs Türk Folkloru” (2000) Kitabı

Kız ve erkek çocuklarının karışık oynadıkları bir oyundur. Çocuklar halka olup otururlar. İçlerinden biri tavşan rolüne girip halkanın içinde oturur. Öteki ise köpek rolünde olup halkanın dışında bekler. Oyun başladıktan sonra halkanın dışında koşmağa tavşanı yakalama fırsatı kollamağa başlar. Bu da tavşanın çıkmağa teşebbüs ettiği anlardır. Tavşan yakalandığı zaman başkaları yeni görevi yapar. Halkada oturanlar, oyunu heyecanlandırmak için aşağıdaki dörtlüğü söylerler.

Tauşan hendekte yatıyor
Köpek ona bakıyor
Hopla tauşan hopla
Köpek seni kapıyor

Oyunun kurallarına uymamakla birlikte, oyuna alınmamış bazı çocukların muziplik edip lafa dışarıdan karıştıkları da olur. Onlar da ayrı bir mani ile oyunu kızıştırmaya çalışırlar. Dörtlük şudur:

Tauşan ener ekine
Gulakları dikine
Ön ayakları uymaz
Arkadakilerine,

Not: Karpaz bölgesinde bu oyunun adı “Gocagari”dir.Yukarıdaki dörtlük de “gon gon goca gari” diye söylenir.

Tavşanla İlgili Diğer Bir Tekerleme

Tavşanla ilgili oyundan başka bir de tekerleme vardır. Anneler ağlayan çocuklarını susturmak veya çocuğu güldürüp eğlendirmek için söylerler. Çocuğun bir eli tutulur. Anne baş ve işaret   parmakları ile çocuğun avucu içine, birbirine yaklaşıp uzaklaşan ayak taklidi yaparak şu tekerlemeyi söyler, çocuğun her bir parmağını da avuç içine yumar.

Gavrin gavrin gavrincik,
Ortasında havuccuk
Tauşan geldi su içsin

Sözün burasından başparmaktan itibaren parmakları yummağa ve her birine bir görev vermeğe başlar. Sözle şöyle devam eder.

Bu  duttu,bu  baziadı,bu  bişirdi,  bu yedi.
Bu da mektepten geldi,
Hani bana, hani bana?
Al topuzu git davara…..

diye tekerlemeyi tamamlar ve,

-Gıdı..Gıdı yiyerek   avuç   içini   gıdıklayıp çocuğu güldürür.

Oğuz M. Yorgancıoğlu ”Kıbrıs Türk Folkloru” (2000) Kitabı