Yurdumuzu Tanıyalım: Değirmenlik

Değirmenlik, Lefkoşa İlçesine bağlı, Lefkoşa’ya on altı kilometre uzaklıkta, Lefkoşa’nın kuzeydoğusunda, Beşparmak dağlarının güneyinde bulunan, yaklaşık 2250 nüfuslu bir kasabadır. Kasabanın eski ismi olan Kythrea adı, Venüs’ün kutsal dinsel adı olan Cythera’dan gelmektedir. Türkçe’de değirmenlik denilmesinin nedeni ise, eskilerde Başpınar’dan çıkan suyla birçok un değirmenini çevrilekte oluşuydu. Köyde geçmişte otuzdan fazla un değirmeni olduğu bilinmektedir.

Başpınar’ın bir de öyküsü vardır. Öyküye göre bir yaşlı kadının, Anadolu’dan göç eden ve Değirmenlik’te evlenen kızını ziyarete geldiğini ve bir gün gümüş bir kabı burada bulunduğunu söylerler. Bu kap yaşlı kadının Küçük Asyada’ki eski evine yakın bir akarsuda düşürdüğü kaptır.

Bu efsaneye dayanarak kimileri, Başpınar suyunun (ki bu pınarın suyunun günde beş milyon galona çıktığı da denilmekteydi) Anadolu’daki bir nehrin uzantısı olduğu ve deniz altından Kıbrıs’a aktığı inancını taşımaktadır. Yakın sayılabilecek bir zamana kadar bu pınarın suyunun bir miktarının evlere içme ve kullanma amacıyla çevre köylere de verildiği bilinmektedir.

Değirmenlik’te zeytin yetiştiriciliğinin yanı sıra halk, sebzecilikle uğraşmakta ayrıca narenciye yetiştirmekte idi. Dünyada Çiçek Lahanasının ilk kez burada Romalı’larca yetiştirildiği ve kayıtlarda 1604 yılında Avrupa’ya götürüldüğü yer almaktadır.

Başpınar suyuyla köy etrafında yetiştirilen pamuklar sulanmaktaydı. Demek ki orta çağda Değirmenlik pamuk yetiştirilen bir yerleşim yeriydi.

Değirmenlik yakınlarında Kitera(Cythera) harabelerinde 1928 yılında İmparator Septimus Severus’un büyük boy bir heykeli bulunmuştu. İmparatoru tamamen çıplak gösteren bu tunç heykel, Güney Kıbrıs’ta Lefkoşa’daki Kıbrıs Müzesinde bulunmaktadır.
1571 yılında Osmanlı’ların adayı fethi ile ada idari yönden Lefkoşa, Mağusa, Baf, Larnaka ve Değirmenlik olmak üzere 5 kadılığa bölünmüştü. Kıbrıs’ta yaşanan 1765 iç isyanında, isyanın bastırılabilmesi için, adaya su ve un sevkiyatı kapatılmıştı. İsyandan sonra ada idari yönden baş şehir hariç on altı Nahiye’ye ayrılmış Değirmenlik de on altı Nahiye’den bir tanesi olarak Kıbrıs tarihinde yerini almıştı.

Rumların Türklere uyguladıkları sistemli baskı politikaları nedeniyle bu kasabadaki Türklerin sayısı sürekli azalmıştır. 1963’lü yıllara gelindiğinde kasabada çok az sayıda Türk kaldığı görülmektedir. 1963 Kanlı Noel’den sonra burada kalanlar da göçe zorlanmışlardır.

1974 Mutlu Barış Hareketından sonra Değirmenliğe yerleştirilen göçmenler bugünkü nüfusu oluşturmaktadır.
1975 yılında oluşturulan iki belediyeden bir tanesi olan Değirmenlik Belediyesi şu anda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde mevcut yirmi sekiz Belediyeden biridir. Değirmenlik Belediyesi, Değirmenlik ve çevresi yerleşim birimlerine hizmet vermektedir.

Değirmenlik’te sağlık ocağı, spor kulübü gibi sosyal kuruluşlar yanında, polis karakolu, iki ilkokul ve orta bölümü de içeren bir lise mevcuttur.

1987-1988 öğretim ılında bir görevli müdür ve beş öğretmen kadrosu ile üç şube ve doksan öğrenci ile eğitim ve öğretime Şehit Mehmet Eray ilkokulu dersliklerinde başlayan Değirmenlik Lisesi bugün dört yüz civarında öğrencisi ile pek çok başarılara imza atarak eğitim faaliyetlerine devam etmektedir.

1980 yılında pınarın kırımasına kadar Değirmenlik ve Başpınar, tatlı suyu ile çevreye hayat veren, meşe ağaçları altında kebap çevrilen ve dinlenilen bir mesire yeri olarak niteleniyordu. Son yıllarda ise Değirmenlik, Değirmenlik Lisesinin başarıları ile kendinden söz ettiriyor.

Kaynakça: Kıbrıs Türk Ansiklopedisi Cilt 1 Benan Hakkı HAKERİ 1992

KKTC Sivil Savunma dergisi, 37. sayı.

Çalışma: Hüseyin Zihni NEBİH (Sivil Savnma Lefkoşa Bölge Müdürlüğü)

“Yurdumuzu Tanıyalım: Değirmenlik” hakkında 4 yorum

  1. ben 86-88 arası değirmenlikde yaşadım oraları çok özledim kaçak ali abi sana ulaşmak istiyorum ancak hiç bir kimseden iz yok çok özledim çokkk keçi boynuzu toplardık askeriyeden alev kayasınıda çok özledim. ahh değirmenliğim aaahhhhh

  2. ben 91.4 tertip 14.zırhlı tgaya 2.mekanize olark gidiorum nasıl bi yer beni aydınlata bilirmisniz merak ediyorum teşekkürler :d

  3. ben 90 1 tertip idim degirmenlik asgari gazinodaydımm orayı asla unutamam simdi olda yine askergil yaparımmmm oralarda yapanvarsa ulasın

  4. ben değirmenlik köyü 14. zırhlıda askerliyimi yaptım cok güzel yer yaklaşık 5 sene önce cok merak ediyorum oraları gözümde tütüyor

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir